De zeven belangrijkste punten omtrent digitale toegankelijkheid die u zelf kunt oppakken

Bron: Frankwatching

Het digitaal toegankelijk maken van een website betekent niet alleen het technisch aanpassen van de zogenaamde back-end of front-end van de website. Er zijn ook veel aanpassingen die op redactioneel vlak een groot verschil kunnen maken in de digitale toegankelijkheid van de informatie op uw website(s).

Het is dus niet alleen van belang dat uw website(s) technisch toegankelijk zijn. Ook is het belangrijk om werkafspraken te maken of actualiseren met collega's die de informatie op uw website(s) plaatsen. In dit artikel leest u de zeven belangrijkste punten terug waarmee u zelf of uw collega's aan de slag kunnen voor een optimale digitale toegankelijkheid van uw website(s). Zo kan iedereen, ook personen met een beperking, uw website(s) gebruiken.

Iedere groep heeft een eigen toegankelijkheidsbehoefte

In Nederland wonen zo'n zes miljoen mensen met een beperking. Deze inwoners zijn op te delen in verschillende groepen, met elk een eigen toegankelijkheidsbehoefte. Zo helpt ondertiteling in video's, zoals de opnames van uw raadsvergaderingen, doven en slechthorenden, en zijn kleurenblinden gebaat bij goed gebruik van contrast.

In de afbeelding hiernaast ziet u waar de meest voorkomende beperkingen bij gebaat zijn op uw website(s). Veel van deze toegankelijkheidsbehoeftes zijn eenvoudig redactioneel in te vullen door bij het plaatsen of toevoegen van informatie op uw website(s) rekening te houden met tekststructuur, fontgrootte, contrast, alt-teksten en gebruik van afbeeldingen.

In de blokken hieronder wordt ingegaan op zeven van deze belangrijke en eenvoudig toe te passen 'oplossingen' en leest u hoe u hier, eventueel samen met uw collega's, het beste mee aan de slag kunt gaan.

1. Consequent toepassen van een toegankelijke structuur

Inhoud van teksten en de structuur daarvan is van groot belang voor de toegankelijkheid. Niet alleen voor mensen met een beperking. Veel mensen in Nederland hebben namelijk behoefte aan leeswijzers om een boodschap te begrijpen. U kunt verschillende simpele 'tips & tricks' gebruiken om een tekst eenvoudig makkelijker leesbaar en daarmee toegankelijk te maken.

Tip 1: Maak consequent gebruik van (tussen)koppen, lijsten en paragraven en sla daarbij geen niveau's over. Zo kunnen mensen snel inzien waar een tekst over gaat en kunnen programma's voor personen met een beperking eenvoudig(er) door een tekst 'scrollen'.

Tip 2: Zorg voor een goede tekstopmaak en gebruik daarbij bij voorkeur een schreefloos lettertype, laat de tekst links uitlijnen en wees spaarzaam met hoofdletters en cursieve of dikgedrukte letters. Zo zijn teksten makkelijker te lezen.

Tip 3: Schrijf toegankelijke teksten en houd daarbij rekening met voor wie u schrijft. Let daarbij ook op het gebruik van korte zinnen en vermijd bijzinnen. Gebruik eenvoudige en duidelijke woorden en zorg dat zinnen goed lopen. Houd de informatie concreet en gebruik geen abstracte begrippen of beeldspraak. Maak gebruik van voorbeelden en vermijd vaktaal en technische termen (of leg deze uit). Schrijf in de actieve vorm en maak gebruik van alinea's met tussenkopjes.

2. Ondertitelen van video's

Meer dan twintig procent van de mensen met een beperking in Nederland is auditief beperkt. Dat is een hele grote groep van bijna anderhalf miljoen mensen die het audio en/of videomateriaal op uw website(s) niet kan raadplegen. En dat terwijl deze content, zoals vlogs, video’s en opnames van vergaderingen, ook toegankelijk moeten zijn voor dove en slechthorende mensen.

De meest eenvoudige manier om deze content toegankelijk te maken, is door de inhoud van de video's in tekst voor deze mensen beschikbaar te maken. Tegenwoordig zijn er verschillende toepassingen hiervoor te bedenken en is het tevens mogelijk om automatisch ondertiteling te genereren en deze te integreren met de video's op uw website.

Ondertiteling wordt ook vanuit het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid als invulling aangewezen om vlogs, video's en animaties toegankelijk te maken voor personen met een auditieve beperking. Door ondertiteling toe te voegen aan deze content is ook deze informatie voor personen die de inhoud zonder geluid niet kunnen volgen volledig toegankelijk.

NotuBiz en (automatische) ondertiteling

NotuBiz heeft afgelopen jaar veel tijd geïnvesteerd in de ontwikkeling van ondertiteling op basis van automatische spraakherkenning. Met onze software is het mogelijk om volledig automatisch ondertiteling zowel achteraf als live toe te voegen aan de video's op uw website(s). De speciale software die wij hiervoor gebruiken kan tevens interpunctie aan de gegenereerde zinnen toevoegen om de leesbaarheid te verbeteren. Zo kan er snel en eenvoudig ondertiteling worden toegevoegd aan video's, van bijvoorbeeld een raadsvergadering, met een nauwkeurigheid van 70 tot 90 procent.

Meer dan 40 klanten nemen onze ondertiteling af, waaronder gemeente Altena, Amsterdam, Capelle a/d IJssel, Hardenberg, Terneuzen, provincie Flevoland en waterschap Amstel, Gooi en Vecht.

Voordelen nalezen?

Benieuwd naar alle andere voordelen van de ondertiteling van NotuBiz? Open via onderstaande button alle voordelen overzichtelijk op een rij!

3. Voldoende contrast bij beeldmateriaal

Veel bezoekers van uw website(s) hebben een vorm van kleurenblindheid waardoor niet alle kleuren op uw website voor hen zichtbaar zijn en daarmee ook niet alles toegankelijk is. Dit geldt voor ongeveer 1 op de 12 mannen en 1 op de 200 vrouwen in Nederland. Voldoende kleurcontrast is dan ook belangrijk om te voorkomen dat de betekenis van teksten en beelden verloren gaan voor deze groep mensen. U zorgt er daarmee ook voor dat kleur geen bepalende factor meer is voor het wel of niet kunnen waarnemen van een tekst en/of beeld.

De contrastverhouding moet ten minste 4,5:1 zijn voor normale tekst, en 3:1 voor grote tekst. U kunt de contrastverhouding van de kleurencombinaties op uw website(s) zelf testen via een zogenaamde contrast-tool, bijvoorbeeld de Contrast checker of Color Contrast Analyser. Het kan namelijk zijn dat uw gekozen huisstijl niet voldoet aan de 4,5:1 contrastverhouding. U heeft dan keuzes te maken voor het kleurgebruik op uw website(s) als u aan de toegankelijkheidseisen wilt voldoen.

Tips voor juist gebruik van (kleur) contrast:

  • Zet geen tekst over afbeeldingen heen;
  • Laat kleuren niet vervagen of in elkaar overlopen;
  • Zorg voor voldoende contrast tussen de voorgrond en de achtergrond;
  • Let ook goed op hyperlinks en zorg dat deze voldoende opvallen;
  • Gebruik nooit alleen kleur om informatie te verstrekken. Een groene knop zonder tekst voor ‘ja’ en een rode knop zonder tekst voor ‘nee’ is onduidelijk voor mensen met een kleurstoornis.

4. Beschrijving aan hyperlinks meegeven

Voor personen die niet blind of slechtziend zijn, is het soms lastig te begrijpen dat het toevoegen van een beschrijving aan hyperlinks naar een onderliggend document of vervolgpagina van belang is. Het is toch immers vanuit de context van de tekst duidelijk waar de link naar toe verwijst? Blinde of slechtziende bezoekers van uw website(s) kunnen de context van de tekst echter niet zien en moeten vertrouwen op voorleessoftware om te horen wat er staat en waar de link naar toe verwijst. Daarom is een duidelijke beschrijving van hyperlinks zo belangrijk. Zonder deze beschrijving leest de software enkel op wat er staat. In veel gevallen zal dit 'Klik hier', 'Lees meer' of een andere niet zeggende benaming zijn waardoor het voor een blind of slechtziend persoon niet duidelijk is waar naar toe wordt verwezen.

Het is dus van belang dat er een duidelijke beschrijving, of ook wel linknaam genoemd, wordt meegegeven. Als een tekst gaat over de vergoedingen van het leerlingenvervoer en de hyperlink verwijst naar een document of pagina met meer uitleg over dit vervoer in 2020, kan een duidelijke linknaam zijn: ‘Uitleg vergoedingen leerlingenvervoer 2020’.

Hyperlinks mogen ook niet in een nieuw venster (tabblad) worden geopend. Het is belangrijk dat de bezoeker op de pagina blijft. Dit geldt zowel voor links naar interne als naar externe websites. Iemand met een visuele beperking kan anders het overzicht verliezen waardoor de boodschap niet overkomt.

5. Duidelijke benaming aan afbeeldingen en bijlages

Net als een duidelijke naam bij hyperlinks dienen ook bestanden, afbeeldingen, infographics en andere bijlagen een duidelijke benaming te krijgen.

Tips voor het gebruik van benamingen bij afbeeldingen en bijlages:

  • De titel moet kort en krachtig zijn;
  • De opbouw van bestandsnamen doet u op een consequente manier;
  • Gebruik maximaal 30 karakters en gebruik alleen de karakters 0-9, A-Z en a-z;
  • Als u voor een datum kiest, gebruik dan het stramien JJJJMMDD;
  • Vermijd vreemde karakters, punten of andere tekens om woorden te scheiden;
  • Gebruik geen onduidelijke of ongebruikelijke afkortingen.

Ook bij het gebruik van een foto in bijvoorbeeld een Word-bestand voegt u een titel toe. Na het invoegen gaat u naar: Afbeelding opmaken > Indeling en eigenschappen > Alternatieve tekst > Titel. Een persoon met een beperking bepaalt of hij of zij deze de beschrijving wil horen.

6. Toegankelijk maken van PDF's

Naast dat de websites zelf toegankelijk moeten zijn, moet ook de content toegankelijk gemaakt worden. Hierbij zijn pdf’s de grootste uitdaging. Pdf is namelijk een complex format en toegankelijke pdf-bestanden maken is niet makkelijk. Ook moeten documenten vaak nog aan andere eisen voldoen, bijvoorbeeld aan de Archiefwet.

Aangezien het toegankelijk maken van een pdf een lastige klus is, is er vaak nog niemand binnen de organisatie die weet hoe dit gedaan moet worden. Dit is vervelend, want hierdoor stapelen de pdf’s zich op die nog toegankelijk gemaakt moeten worden. Met terugwerkende kracht pdf’s toegankelijk maken, gaat daardoor veel tijd kosten.

Daarnaast dient in het proces te worden geborgd dat bij het aanleveren van de informatie de pdf’s al voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Dit betekent dat iedereen die pdf’s creëert voor publicatie op de website (zowel intern als extern) moet leren hoe ze dit doen.

Als er informatie op uw website(s) geplaatst moet worden, is het ook goed om eerst de afweging te maken of deze informatie wel via een pdf gecommuniceerd dient te worden. Door het direct op de webpagina te plaatsen, is informatie namelijk veel sneller toegankelijk en vermijd u de complexiteit van pdf's.

Ondanks de complexiteit omtrent het toegankelijk maken van pdf documenten, zijn er simpele 'tips en tricks' die u kunt toepassen om pdf's open en toegankelijk te maken. Wij hebben ze voor u op een rij gezet:

  • De pdf bevat 'echte' tekst en geen plaatjes van teksten;
  • De (beschrijvende) documenttitel is zichtbaar in de titelbalk;
  • Het contrast van de tekstkleur met de achtergrondkleur voldoet aan de juiste verhoudingen;
  • Het document heeft bladwijzers en tags waarmee door het document kan worden genavigeerd;
  • Het bestand heeft een goede tekststructuur, ook wel codelaag genoemd (gebruik van koppen, lijsten, paragrafen, etc.);
  • Het bestand heeft een goede leesvolgorde (wordt gebruikt door slechtzienden die de pdf in een andere weergave willen bekijken);
  • Het bestand bevat goede metadata. Hierin staat informatie over het document, zoals de titel, in welke taal het is geschreven, etc.;
  • Een toegankelijke pdf is altijd gecodeerd;
  • Afbeeldingen bevatten alt-teksten.

7. Toegankelijke tabellen

Een tabel kan handig zijn om gegevens op een overzichtelijke manier te presenteren. Ze kunnen echter een uitdaging zijn voor mensen met een visuele beperking. Een tabel kunt u vergelijken met een foto. Om deze duidelijk te maken is (vaak) een beschrijving van de inhoud nodig.

Tips voor het gebruik van tabellen:

  • Voorkom uitgebreide en (zeer) gedetailleerde tabellen. Maak een onderscheid tussen de informatie die u moet en wilt vertellen. De niet-essentiële informatie kunt u beter weglaten of uitschrijven (in een bijlage);
  • Bedenk goed hoe u de informatie op een mobile device presenteert. Te complexe tabellen zijn daarbij niet aan te raden;
  • Ook bij tabellen is het aan te raden om een begeleidende tekst op te nemen met daarin de essentie van de gepresenteerde informatie.

Alles op een rij + bonustips

Hoe pakt u de verbetering van de digitale toegankelijkheid binnen uw organisatie aan?